CBAM kesin döneme geçti: Türk ferroalaşım alıcısı 2026'da hangi maliyeti yeniden hesaplıyor?

1 Ocak 2026 sadece takvim yaprağı değildi. AB Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM) o gün geçiş döneminden kesin döneme geçti — yani artık sadece raporlama yok, maliyet var. AB'ye demir-çelik satan Türk üreticisi için soru değişti: "Ne kadar CO₂ gömülü?" sorusu artık fiyat etiketine dokunuyor.

TL;DR: CBAM kesin dönem başladı, referans karbon fiyatı EU ETS bandında ~75 €/tCO₂e dolayında. Çelik ihracatçısı gömülü emisyonu beyan etmek zorunda; düşük-karbon ferroalaşım girdisi, AB'ye satan EAF için artık ton başına ölçülebilir bir avantaj. Tedarik kararı karbon lensiyle yeniden yazılıyor.

Mekanizma kısaca: kimi vuruyor

CBAM altı sektörü kapsıyor — çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik, hidrojen. Ferroalaşımın kendisi listenin doğrudan kalemi değil. Ama mantık dolaylı: ferroalaşım, çeliğin girdisi. Bir EAF, HC FeMn veya FeSiMn ile alaşımlama yapıp slab'i AB'ye gönderdiğinde, o çeliğin gömülü emisyonu CBAM beyanına giriyor. Yani ferroalaşımın karbon ayak izi, müşterinin sınırda ödeyeceği faturaya sızıyor.

Rakam tarafı: AB ETS karbon fiyatı 2026 ilk çeyreğinde ~75 €/tCO₂e seviyesinde seyretti (kaynak: EU Commission CBAM portalı + ETS spot). Kesin dönemde CBAM sertifikası bu referansa bağlanıyor, serbest tahsisat 2026'dan itibaren kademeli olarak çekiliyor. Sayı küçük görünebilir. Değil. Ton çelikte 1.8-2.4 tCO₂e gömülü emisyon tipikse, 75 €/ton karbon × 2 ≈ 150 €/ton ek maliyet penceresi konuşuyoruz — Tosyalı veya Çolakoğlu ölçeğinde aylık binlerce tonda bu, altı haneli bir kalem.

Türk ihracatçı neyi yeniden hesaplıyor

Üç şey masada. Birincisi beyan: gömülü emisyon verisi artık tedarikçiden talep ediliyor, "bilmiyorum" cevabı varsayılan (yüksek) değere düşürülüyor — yani belge eksikse fatura kabarıyor. İkincisi maliyet: AB'ye satan EAF, karbon-yoğun girdiyle karbon-hafif girdi arasındaki farkı artık spot fiyata ekliyor. Üçüncüsü kaynak: Rusya Tikhvin menşeli krom AB yaptırımı altında — bu, ferrokrom tarafında tedarikçi seçimini hem yaptırım hem karbon lensiyle ikiye katlıyor.

Burada bir ayrım önemli. Ucuz ton, AB'ye satan üretici için artık her zaman ucuz değil. Sınırda eklenen karbon maliyeti, FOB'daki 20-30 €'luk farkı yutabiliyor. Beltrame, Salzgitter ve Pittini gibi AB alıcı tarafında düşük-karbon girdi talebi yükselen bir eğri — çünkü onların da kendi Scope 3'ü var.

Tedarik kararı karbon lensiyle

Arsam'ın HC FeCr hattındaki konumu bu yüzden "Tikhvin-free + yaptırım dirençli grade öncelikli" — yani AB'ye satan alıcının hem yaptırım dosyasını hem karbon argümanını temiz tutan kaynak seçimi. Çoklu bölgesel kaynak ağı burada lüks değil, zorunluluk: bir koridor yaptırım veya karbon eşiğiyle daralırsa, alternatif grade aktif kalmalı. Carbon Passport pilotu (DNV doğrulamalı) 2026 dördüncü çeyrek için planda — gömülü emisyon belgesini standart pakete eklemenin yolu bu.

Uzman görüşü, tarih kilidiyle: CBAM serbest tahsisat çekilişi 2026 boyunca kademeli ilerliyor ama asıl sertifika maliyeti baskısı 2027'de keskinleşecek. AB'ye düzenli satan Türk EAF, düşük-karbon ferroalaşım tedarikçisini 2026 üçüncü çeyrekte kilitlemeli — çünkü qualified-supplier onay süreci (lab cert + gömülü emisyon doğrulama) 6-9 ay sürüyor, 2027 penceresine yetişmek için saat şimdiden işliyor.

Saha notu (anonim): AB'ye paslanmaz slab gönderen bir Marmara bölgesi alıcısı, HC FeCr tedarikçisini 2026 ikinci çeyrekte karbon-belgeli grade'e kaydırdı; tek değişkenin tedarikçi belge disiplini olduğu bir lotta, müşterinin CBAM beyanındaki "varsayılan değer" cezası ortadan kalktı. Spec aynı kaldı — değişen tek şey, belgenin sınırda kabul edilebilir olmasıydı.

Sıkça Sorulan Sorular

Ferroalaşım CBAM'a doğrudan tabi mi? Hayır, ferroalaşım altı doğrudan sektörden biri değil. Ama çeliğin girdisi olduğu için gömülü emisyonu, AB'ye giden çeliğin CBAM beyanına dolaylı giriyor. Yani fatura tedarikçiden müşteriye, oradan sınıra akıyor.

CBAM karbon fiyatı 2026'da ne seviyede? Referans EU ETS bandı 2026 ilk çeyrekte ~75 €/tCO₂e dolayındaydı. CBAM sertifikası bu spota bağlı; ton çelikteki 1.8-2.4 tCO₂e gömülü emisyonla çarpıldığında ek maliyet ton başına 130-180 € penceresine çıkabiliyor.

Düşük-karbon ferroalaşım girdisi AB'ye satan EAF'a ne kazandırır? Sınırda eklenen karbon maliyetini düşürür ve "varsayılan yüksek değer" cezasından kaçınmak için gömülü emisyon belgesi sağlar. COA + MTC + gömülü emisyon doğrulaması olan grade, AB beyanında kabul edilebilir veri demektir.

Tikhvin yaptırımı ferrokrom tedarikini nasıl etkiliyor? Rusya Tikhvin menşeli krom AB yaptırımı altında; AB'ye satan üreticinin bu kaynaktan beslenen grade'i hem yaptırım hem karbon dosyasında risk taşıyor. Tikhvin-free + yaptırım dirençli grade, bu iki riski aynı anda kapatır.

Daha derin tedarik karşılaştırması için ekibimize yazın — gömülü emisyon belgesi ve grade seçimini AB beyan disiplininize göre çıkarırız.