MOFCOM moly ihracat lisansı 14 ay sonra: Türk EAF pazarı FeMo'yu nasıl yeniden planlıyor?

Çin Ticaret Bakanlığı (MOFCOM) Şubat 2025'te yedi stratejik mineral ve yarı ürünü ihracat lisansı zorunlu listeye ekledi: molibden, tungsten, bizmut, telür, indiyum, nadir toprak oksitleri ve galyum. Ferro molibden (FeMo) bu listede. On dört ay sonra bilanço net: Çin'den çıkan FeMo ihracatı yıllık bazda yaklaşık %22 düştü, FOB fiyat %16-18 yukarı kaydı ve Türk EAF alıcıları tedarik planlarını yeniden çizmek zorunda kaldı.

Bu yazıda lisansın sahadaki sonucunu, fiyat etkisini ve Türk alıcı için çoklu bölgeli bir tedarik çerçevesini ele alıyoruz.

MOFCOM lisansının fiziksel sonucu

Lisans süreci bugün 2 ila 6 hafta sürüyor. Büyük kurumsal üreticiler kurumsal kanallarla üç haftanın altına inebiliyor; küçük ölçekli smelter'lar 5-6 hafta bandında takılıyor. Pratik sonuç şu: Şubat'ta verilen bir RFQ artık Nisan sonu teslim problemi. Pazarın alıştığı üç haftalık spot ritmi geçerliliğini yitirdi.

Buna bir de enerji maliyeti bindi. 2025 ilkbaharında devreye giren bölgesel elektrik tarife artışı, molibden konsantresinden FeMo dönüştüren tesislerin birim maliyetini belirgin yükseltti. Üreticiler bunun büyük kısmını ihracat fiyatına yansıttı; Türk EAF alıcısı bunu CIF Ambarlı'da ton başına yaklaşık 1.280 USD'den 1.460 USD'ye geçiş olarak gördü.

Türk EAF pazarı nasıl tepki verdi

Türk EAF'ları FeMo'yu ağırlıklı olarak alaşım çeliğinde ve özel yüksek alaşımlı kalemlerde kullanır; rebar ağırlıklı tesislerde talep dönemseldir. Pazar genelinde gözlemlenen eğilim, müşteri ismi vermeden şöyle özetlenebilir:

• Büyük özel EAF'lar (geniş yüksek alaşımlı sepet) aylık onlarca ton FeMo tüketir ve 2025 ikinci yarısından itibaren Çin dışı kaynakları devreye almaya başladı.
• Mühendislik çeliği ağırlıklı tesisler stok puantajını 30 günden 45 güne çıkardı.
• Rebar ağırlıklı üreticilerde FeMo talebi düşük ve dönemsel kaldı.

Toplu tablo daha çarpıcı: 2025 ortasına kadar büyük EAF'ların FeMo tedariğinin %85'ten fazlası Çin kaynaklıydı. 2026 ilk çeyrek verisiyle bu oran yaklaşık %65'e indi. Kayan pay Kazakistan, Şili, Peru ve dönemsel olarak Avrupa ikincil pazarına dağıldı.

Pazarın alternatif kaynak haritası

Bu bölüm Arsam'ın tedarik kanallarını değil, pazarda kamuya açık alternatif üretim coğrafyalarını özetler.

Kazakistan. Molibdenit izabe kapasitesi mevcut; Karadeniz üzerinden Marmara'ya ulaşım Çin'e kıyasla daha hızlı. Ocak 2026 referanslarında FOB seviyesi Çin Tianjin'in yaklaşık %10 altında seyretti. Ancak hacim sınırlı ve sözleşmeler çoğunlukla yıllık kapanıyor, spot esnekliği düşük. Hat genelde düşük karbonlu enerjiyle çalıştığı için 2027 sonrası AB ihracatçıları açısından ek bir CBAM avantajı taşır.

Şili. Dünya moly konsantresinin önemli bir payı buradan çıkar. Doğrudan FeMo yerine moly oksit ihraç edilir; Türk veya Güney Koreli tesislerde dönüştürme zincirleri 2025 itibarıyla aktif. Dönüştürme ve navlun dahil maliyet Çin'le başa baş, lojistik net olarak daha yavaş.

Peru. Konsantre kapasitesi yüksek, ihracatın büyük kısmı Asya'ya gidiyor; Türkiye rotası görece yeni ve hacim sınırlı.

Çin VAT iadesi riski: uzak ama takipte

1 Nisan 2026'da Çin 249 üründe ihracat VAT iadesini kaldırdı. FeMo şu an bu listede değil, ama lityum, güneş paneli ve batarya gibi stratejik sektörlerde iptaller sürüyor. Yarı ürünlerde iadenin önce düşürülüp sonra aşamalı kaldırılması olası bir senaryo. Eğer FeMo iadesi kesilirse Çin FOB fiyatları anlık %8-12 artabilir; bu durumda Türk alıcının Çin dışı payı belirgin yukarı çekmesi gerekir. Sinyal kaynakları: MOFCOM ve NDRC bültenleri, sektör fiyat servisleri.

Tedarikçi sözleşmesi yazarken beş pratik madde

1. Lisans gecikmesi tazminatı. Lisans altı haftayı aşarsa tedarikçi günlük, fatura değerine oranlı tazminat öder. Sözleşmeye yazın.
2. Kur riski paylaşımı. FOB fiyatı CNY, ödeme USD ise; kur belirli bir eşiği aşarsa fiyat revize formülü açık yazılır.
3. COA + MTC zorunluluğu. Her parti için analiz sertifikası, mill test sertifikası ve radyasyon belgesi talep bazlı değil, otomatik.
4. Kısmi teslim izni. Büyük siparişlerde bölünmüş sevkiyat ve akreditifte kısmi sevkiyat izni; nakit akışı açısından kritik.
5. Alternatif kaynak kilidi. Tedarikçi teslimde gecikirse alıcı tek bildirimle alternatif kaynağa geçebilir, farkı tedarikçi karşılar.

Kapanış

MOFCOM lisansı geçici değil, kalıcı bir politika çizgisi; benzeri kısıtlamaların 2027'ye kadar başka stratejik kalemlere yayılması bekleniyor. Türk EAF tedarik ekibi sözleşmesini bu varsayım üzerine kurmalı. Doğru kurgu tek kaynağa bağlı kalmamak: yıllık hacmi tabana oturtup spot esnekliğini ayrı bir payla yönetmek.

Arsam Metal bu noktada çoklu bölgeli kaynak ağıyla tek masadan rota esnekliği sunar; köken müşterinin teslim ve belge ihtiyacına göre optimize edilir, spot ile tender ayrı fiyatlanır. Yıllık hacim sözleşmesinde vade, spot partide akreditif disipliniyle birlikte çalışır.

Teklif için ihtiyaç formunu doldurun veya WhatsApp üzerinden yazın; hacimli ihtiyaçlar masaya öncelikli alınır.